Dzisiaj obiecany wpis o wykopaliskach w Czeskiej Szwajcarii.
Stanowisko Janova Zátoka położone jest nad rzeką Krzynicą w Parku Narodowym Czeska Szwajcaria. Jest to kolejne z całej serii stanowisk mezolitycznych, kopanych przez prof. Svobodę w tym regionie. Badania trwają już kilkanaście lat (od 1997 roku), a ich wyniki można znaleźć m.in. w tomie “Mezolit severních Čech”. My trafiliśmy do północnych Czech w zeszłym roku, w maju. W czasie kilkudniowego pobytu głównie pomagaliśmy Czechom w szlamowaniu sedymentu. Potem cały urobek w postaci kilkudziesięciu worków zapakowaliśmy do naszego auta i do Polski. Tutaj PAN-owie P i J mieli przejrzeć wszystkie próby i ewentualnie wybrać coś dla siebie. Niestety, poza pojedynczymi szczątkami ryb i drobnymi nieoznaczalnymi fragmentami kości, nic więcej w tych próbach nie znaleźli. Przekraczając granicę czesko-niemiecką, a następnie niemiecko-polską w pełni doceniliśmy dobrodziejstwa płynące z naszego “bycia” w UE i braku kontroli celnej. Bo byłoby wesoło, gdyby jakiemuś celnikowi zachciało się sprawdzić nasz bagażnik. Nie wiem, czy uwierzyłby na słowo, że wywozimy z Czech worki wyładowane wyłącznie piaskiem i kamieniami. Nie daj Boże zapragnąłby osobiście sprawdzić zawartość rzeczonych worków …i zbieraj to potem człowieku z powrotem, i zgaduj, która metryczka do której próby – zgroza!
Wracając do naszego pobytu w Czechach nie mogę nie wspomnieć o pięknych okolicznościach przyrody, a przede wszystkim o naszej bazie, którą był przytulny pensjonat “Na Tokáni” z fantastyczną drewnianą werandą. Doceniliśmy zwłaszcza stojący tam piec kaflowy, bo choć był to początek maja, to niestety pogoda nie dopisała i prawie cały czas lało (oczywiście nikt z nas wtedy jeszcze nie wiedział, że ten padający od kilku dni deszcz będzie przyczyną jednej z największych klęsk żywiołowych, jakie w ostatnich latach nawiedziły tę część Europy). Te nieliczne bezdeszczowe chwile wykorzystaliśmy na piesze wycieczki krajoznawcze, a prof. Svoboda, oprócz wspomnianej Janovej Zátoki, pokazał nam również kilka innych stanowisk mezolitycznych, które kopał wcześniej.
Po wizycie w Czechach zaczęłam się zastanawiać, czy u nas w Sudetach również są znane tego typu stanowiska mezolityczne, ulokowane pod nawisami i w różnego rodzaju schroniskach skalnych? Wydaje mi się, że w literaturze funkcjonuje pojęcie “sudecki makroregion osadniczy” odnoszące się właśnie do mezolitu. Z tym, że pierwsze doniesienia o śladach osadnictwa mezolitycznego w Sudetach to chyba końcówka lat osiemdziesiątych. Mamy zatem znacznie krótszą historię badań tego typu stanowisk w porównaniu z Czechami. Przyznam się jednak od razu, że mezolit średnio wpisuje się w krąg moich zainteresowań, dlatego też nie śledzę zbyt uważnie wszystkich nowości wydawniczych traktujących o tym wycinku epoki kamienia.
Poniżej zamieszczam małą galerię zdjęć:
Svoboda J. Cilek V. Jarosova L. Zum Mesolithikum in den Sandsteingebieten Nordböhmens. Archäologisches Korrespondenzblatt, vol. 1998, no. 28
Svoboda J. Jarosova L. Drozdova E.
The North Bohemian mesolithic revisited. The excavation seasons 1998 - 1999. Anthropologie, vol. 38, no. 3
Svoboda J. Van Der Plicht J. Kuzelka V.
Upper Palaeolithic and Mesolithic human fossils from Moravia and Bohemia (Czech Republic): some new C14 dates. Antiquity 76
Svoboda J.
Mezolit severních Čech. Komplexní výzkum skalních převisů na Českolipsku a Děčínsku, 1978-2003. Dolnověstonické studie 9.
Svoboda J.
The Mesolithic of Northern Bohemia. In: After the Ice Age. 2006.
Svoboda J. Hajnalova M. Horacek I. Novak M. Prichystal A. Šajnerova A.
Okrouhlík - výzkum mezolitického sídelního areálu v soutěsce Kamenice v roce 2005. In: Minulosti Českého Švýcarska.
Svoboda J. Hajnalova M. Horacek I. Novak M. Prichystal A. Šajnerova A. Yarochevich A. Mesolithic settlement and activities in rockshelters of the Kamenice river canyon, Czech Republic. Eurasian Prehistory 5 (1)
Svoboda J.
Janova zátoka. Příspěvek ke struktuře mezolitického osídlení na Křinici a České silnici. In: Minulosti Českého Švýcarska 5.
Hardy B.L. Svoboda J.
Mesolithic stone tool function and site types in Northern Bohemia, Czech Republic. In: Archaeological science under a microscope. Studies in residue and ancient DNA analysis in honour of Thomas H. Loy.
Dla szczególnie zainteresowanych załączam pliki pdf:
Mesolithic stone tool function and site types in Northern Bohemia 2009 r.
W następnym odcinku:
“Paleolityczne obozowisko odkryte na stanowisku Targowisko 10″
PS Mój mamuci step ma wreszcie swoich mieszkańców 
